مرشد و مارگریتا

اولین تجربه‌ی من از ادبیات سورئال بود. همیشه یه حس مقاومت داشتم، شاید چون نمی‌دونستم دقیقاً چی در انتظارمه. ولی این کتاب کاری کرد که نظرم عوض بشه. اوایل، مخصوصاً با این همه اسم عجیب و پرش‌های داستانی، چندباری از قصه پرت شدم، ولی دوباره برمی‌گشتم. انگار کتاب یه جور جاذبه‌ی خاص داشت که نمی‌شد ازش فرار کرد. بیشتر از همه، تمثیل‌هاش برام جذاب بودن. اونجاهایی که نشون می‌داد آدم‌ها چطور با عادت‌ها و تصمیم‌های خودشون نابود می‌شن. یه حسی مثل فیلم *Se7en* داشت، البته نه اون‌قدر تاریک و خشن، ولی با همون منطق سرنوشت‌ساز. چندتا دیالوگ بود که خیلی باهام موندگار شد. مثلاً وقتی که ولند به مرشد می‌گه: *"دست‌نوشته‌ها نمی‌سوزند."* عجب جمله‌ای! حس جاودانگی هنر رو با یه جمله منتقل می‌کنه. ناخودآگاه یاد فیلم‌های رسول‌اف افتادم و اون فضای سنگینی که می‌سازه. یا اون صحنه که متی باجگیر پیش ولند میاد و بحث شر و سایه پیش میاد؛ اینکه شر همیشه هست، چون هر چیزی سایه داره. یه تلنگر فلسفی عمیق که ذهنمو مشغول کرد. *اسپویل* اما پایان داستان... راستش رو بخوای، حس کردم یه چیزی کمه. انتظار داشتم یه اتفاق خاص، یه جمله‌ی به‌یادماندنی، یه نقطه‌ی اوج که سرنوشت مرشد و مارگاریتا رو تکمیل کنه. ولی در عوض یه جور *"خوب و خوش زندگی کردند"* تحویلمون داد. شاید این هم یه جور پیام خاص داشت، ولی برای من یه کم ابتر موند. "مرشد و مارگاریتا" یه رمان معمولی نیست، یه سفره؛ سفری که شاید اوایلش سخت باشه، ولی وقتی توش غرق بشی، دیگه راه برگشت نداری. یه تجربه‌ی عمیق و ماندگار که پیشنهاد می‌کنم ازش فرار نکنید."

این کتاب یه رمان درباره قدرت عشق، آزادی هنر، و جنون آدمهاییه که حقیقت رو می‌بینن، توی دنیایی که حقیقت رو کشتن. خوندنش مثل یه رویای تب‌دار و جذابه که تا آخرین صفحه ولت نمیکنه. به نظرم از اون کتاب‌هاییه که آدم تا تهش میره، می‌بنده و میگه این دیگه چی بود که خوندم؟! و تا مدتها توی ذهنش میمونه.

این کتاب کاری کرد که مرز های خیر و شر برایم کمی جابه‌جا شوند. فهمیدم شاید مسئله همیشه << خوب بودن >> نیست، مسئله صادق بودن با ذات خویش است. ولند تاریک بود اما کوچک نبود، خطرناک بود اما مبتذل نبود. و شاید قربانیان داستان در آخر قربانی ذات خود میشدند. جهان آن‌قدرها هم سیاه و سفید نیست‌.

کتاب خیلی جذابیه. این که نویسنده ای در آن دوره از روسیه تونسته مرز بین واقعیت و خیال رو برداره، واقعا شگفت انگیزه. توصیه می کنم اگر اولین بار هست از بولگاکف می خوانید با کتاب قلب سگی شروع کنید.